17 Tháng Giêng 2021
Phường Hiệp Phú - Quận 9

1. Địa lý tự nhiên và sự chuyển đổi đơn vị hành chính qua các thời kỳ lịch sử

Phường Hiệp Phú được thành lập và chính thức đi vào hoạt động kể từ ngày 01/4/1997 theo Quyết định số 1196/QĐ-UN-NC ngày 18/3/1997 của Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh về “Cụ thể hóa Nghị định số 03/CP ngày 06/01/1997 của Chính phủ về việc thành lập Quận 9 thành phố Hồ Chí Minh”. Khi thành lập, phường Hiệp Phú có diện tích tự nhiên là 221ha (172 ha diện tích của xã Hiệp Phú, 49 ha diện tích của xã Tân Phú) với 14.474 nhân khẩu (13.493 nhân khẩu của xã Hiệp Phú và 981 nhân khẩu của xã Tân Phú).

Về mặt địa giới hành chính, phường Hiệp Phú nằm ở phía Đông Bắc của thành phố Hồ Chí Minh, cách trung tâm thành phố khoảng 8 km; phía Đông giáp phường Tăng Nhơn Phú A, phía Tây giáp đường Xa lộ Hà Nội, phía Nam giáp phường Tăng Nhơn Phú B và phường Phước Long B, phía Bắc giáp phường Tân Phú.

Nằm ở cửa ngõ Đông Bắc của thành phố Hồ Chí Minh, Hiệp Phú trở thành trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại và dịch vụ của Quận 9 nên có vị trí rất quan trọng đối với sự phát triển chung của toàn quận. Từ khi Quận 9 được thành lập, Hiệp Phú trở thành đầu mối giao thông, giao thương kinh tế, trung tâm thương mại – dịch vụ lớn. Hiện nay, trên địa bàn phường có các trụ sở hành chính, trung tâm thương mại (Co.op mart, Vincom, …), cơ sở giáo dục lớn của Quận, Thành phố và Trung ương.

Tuy mới được thành lập nhưng phường Hiệp Phú ngày nay là vùng đất có lịch sử lâu đời, gắn liền với công cuộc khai hoang lấn đất mở rộng bờ cõi về phương nam của các lớp cư dân người Việt. Đến đầu thế kỷ XX, địa bàn phường Hiệp Phú ngày nay thuộc xã Tăng Nhơn Phú, tổng Long Vĩnh Hạ, quận Thủ Đức, tỉnh Gia Định. Trước cách mạng Tháng Tám năm 1945, xã Tăng Nhơn Phú có ba làng: Tân Nhơn, Phong Phú, Tăng Phú. Làng Phong Phú có hai ấp: Phong Phú và Kiến Thiết; làng Tăng Phú có ba ấp: Tăng Phú 1, Tăng Phú 2, Chợ Nhỏ; làng Tân Nhơn có năm ấp: Gò Cát, Miễu, Gò Chà, Cây Dầu, Cầu Xây. Sau tháng 8 năm 1945, do yêu cầu cần thiết cho hoạt động cách mạng từng giai đoạn, nên Tăng Phú và Phong Phú được sát nhập lại thành Hiệp Phú. Đến tháng 1 năm 1950 lại nhập Hiệp Phú vào Tăng Nhơn để thành Tăng Nhơn Phú.

Ngày 29 tháng 4 năm 1957, Bộ trưởng Nội vụ Chính phủ Việt Nam Cộng hòa ban hành Nghị định số 138-BNV/HC/NĐ ấn định các đơn vị hành chính thuộc tỉnh Gia Định. Theo đó, tỉnh Gia Định được chia thành 6 quận (Gò Vấp, Tân Bình, Hóc Môn, Thủ Đức, Nhà Bè và Bình Chánh), 10 tổng[1] và 61 xã, tỉnh lỵ là Gia Định. Quận Thủ Đức, quận lỵ đặt tại xã Linh Đông, gồm 2 tổng là An Điền và An Bình, được chia thành 11 xã. Trong giai đoạn này, xã Tăng Nhơn Phú được chia thành 4 ấp: Phong Phú, Tân Nhơn, Tăng Phú và Chợ Nhỏ. Phường Hiệp Phú ngày nay thuộc ấp Phong Phú và một phần Chợ Nhỏ, xã Tăng Nhơn Phú, tổng An Điền, quận Thủ Đức, tỉnh Gia Định[2].

Sau ngày miền Nam giải phóng (30/4/1975), các đơn vị hành chính thuộc Quận 9 ngày nay không thay đổi trong một thời gian ngắn. Ngày 2/7/1976, tại kỳ hợp thứ IV Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã quyết định đổi tên thành phố Sài Gòn - Gia định thành thành phố Hồ Chí Minh. Bên cạnh đó, thành phố cũng đã điều chỉnh địa giới hành chính của một số quận, huyện, theo đó quận Thủ Đức được gọi là huyện Thủ Đức với 23 đơn vị hành chính, gồm 1 thị trấn và 22 xã, trong đó có xã Tăng Nhơn Phú. Trong giai đoạn này, xã Tăng Nhơn Phú được chia thành 9 ấp: Tăng Phú 1, Tăng Phú 2, Tân Nhơn 1, Tân Nhơn 2, Cây Dầu, Cầu Xây, Chợ Nhỏ, Phong Phú, Kiến Thiết. Quy chiếu theo vị trí địa lý thì địa bàn hành chính phường Hiệp Phú ngày nay thuộc 3 ấp Chợ Nhỏ, Kiến Thiết và một phần ấp Tăng Phú 2 của xã Tăng Nhơn Phú.

Ngày 14 tháng 2 năm 1987, Hội đồng bộ trưởng ra Quyết định số 33-HĐBT về việc phân chia lại địa giới hành chính một số xã, phường thuộc huyện Thủ Đức và một số quận, huyện khác của thành phố Hồ Chí Minh. Theo quyết định này, xã Tăng Nhơn Phú được chia thành 3 xã, gồm: Tăng Nhơn Phú, Hiệp Phú và Tân Phú. Xã Hiệp Phú được thành lập với tổng diện tích tự nhiên là 235,7ha, với 9.442 nhân khẩu. Xã có 4 ấp là Hoà Phú, Hưng Phú, Tân Lập và Chợ Nhỏ, với 54 tổ ấp.

Ngày 06 tháng 01 năm 1997, Chính phủ ban hành Nghị định số 03/CP về việc thành lập các phường, quận mới tại thành phố Hồ Chí Minh. Trên cơ sở quyết định này, huyện Thủ Đức được chia tách và lập thành ba quận là quận Thủ Đức, Quận 2 và Quận 9. Quận 9 có tổng diện tích tự nhiên là 11.362 ha, dân số 126.220 nhân khẩu, được chia thành 13 phường, trong đó có phường Hiệp Phú (với 5 ấp: Chợ Nhỏ, Hoà Phú, Hưng Phú, Tân Lập và Tân Hòa). Từ đây cái tên phường Hiệp Phú trở thành một địa danh hành chính phường thuộc Quận 9, thành phố Hồ Chí Minh.

Năm 1999, phường Hiệp Phú được sắp xếp lại thành 6 khu phố, với 79 tổ dân phố. Đến năm 2015, phường Hiệp Phú có 6 khu phố với 84 tổ dân phố.

Hiện nay, Hiệp Phú là phường đô thị của Quận 9 với diện tích 224 ha, Phường có 06 khu phố, 84 tổ dân phố với tổng dân số 31.751 người trong đó thường trú là 17.0699 người, tạm trú là 14.052 người, có 63 người nước ngoài. Đảng bộ phường có 28 chi bộ, 02 đảng bộ với 585 đảng viên. Cấp ủy Đảng, chính quyền các đoàn thể và nhân dân phường đã xây dựng phường đạt chuẩn phường Văn minh đô thị. Năm 2017, được sự quan tâm lãnh đạo chỉ đạo của Quận Ủy, UBND Quận, sự hỗ trợ, giúp đỡ của các ban ngành, đoàn thể Quận đặc biệt là sự hưởng ứng, ủng hộ tích cực của quần chúng nhân dân cũng như sự đoàn kết thống nhất ý chí của tập thể cán bộ, công chức từ phường đến khu phố nên các chỉ tiêu nhiệm vụ đều đạt và vượt.  

2. Chức năng: Tổ chức và bảo đảm việc thi hành Hiến pháp, pháp luật tại địa phương; quyết định các vấn đề của địa phương do luật định; chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan Nhà nước cấp trên.

3. Nhiệm vụ: Thực hiện việc quản lý Nhà nước trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa xã hội, quốc phòng an ninh. Tổ chức tuyên truyền, giáo dục pháp luật; giải quyết các vi phạm pháp luật và tranh chấp trong nhân dân theo quy định của pháp luật. Tổ chức tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của công dân theo thẩm quyền. Tổ chức thực hiện hoặc phối hợp với các cơ quan chức năng trong việc thi hành án theo quy định của pháp luật. Tổ chức thực hiện các quyết định về xử lý vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật. Tổ chức, hướng dẫn và bảo đảm thực hiện chính sách dân tộc, chính sách tôn giáo; quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân ở địa phương theo quy định của pháp luật.

 

Chú thích:

[1] Mười tổng bao gồm: Bình Trị Thượng, Dương Hòa Thượng, Bình Thạnh Trung, Long Bình, An Điền, An Bình, Bình Trị Hạ, Long Hưng Trung, Long Hưng Thượng, Tân Phong Hạ.

[2] Nguyễn Quang Ân, Việt Nam những thay đổi địa danh và địa giới hành chính (1945 - 2002), Nxb. Thông tấn, Hà Nội, 2003, trang 277.